Mogelijk verbod op PFAS-middelen raakt aardappelteelt in de gemeente

Kapelle - Een mogelijk verbod op bestrijdingsmiddelen met PFAS heeft gevolgen voor de landbouw in gemeente Kapelle. Landelijk wordt onderzocht of tientallen middelen van de markt moeten verdwijnen vanwege risico’s voor het grond- en drinkwater. Tegelijkertijd kijken telers met zorg naar de mogelijke impact op hun gewassen.

Door Sarah Klopmeijer

Vanwege recent Deens onderzoek worden deze middelen opnieuw bekeken. Volgens het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) blijkt uit dat onderzoek dat PFAS-stoffen in bestrijdingsmiddelen kunnen afbreken tot TFA, een stof die moeilijk afbreekt en zich kan ophopen in bodem en grondwater.

Het Ctgb onderzoekt nu wat deze inzichten betekenen voor de Nederlandse situatie. Daarom worden 46 bestrijdingsmiddelen opnieuw beoordeeld. Uiterlijk in april 2028 wordt besloten of middelen van de markt worden gehaald, de dosering wordt aangepast of dat gebruik onder voorwaarden mogelijk blijft.

Volgens het Ctgb is er geen acuut gezondheidsrisico, maar kan de ophoping van deze stoffen op de lange termijn gevolgen hebben voor de drinkwatervoorziening.

Zorgen in de landbouw

Voor de landbouw kan een verbod gevolgen hebben. Een deel van de middelen wordt gebruikt om gewassen te beschermen tegen schimmels en ziekten, zoals de aardappelziekte phytophthora. Zonder bescherming kan een oogst in korte tijd verloren gaan.

Ook in deze regio wordt die mogelijke impact gezien. Tonis, aardappelteler op Zuid-Beveland, verwacht dat een verbod effect zal hebben op zijn bedrijf. “Aardappels zijn onze belangrijkste teelt. Als we bepaalde middelen niet meer kunnen gebruiken en het wordt een natte zomer, dan weet ik niet of we nog dezelfde opbrengst kunnen halen.”

Volgens hem kan het niet alleen gaan om minder opbrengst, maar ook om lagere kwaliteit. “Als de aardappelen ziek worden of minder goed groeien, haal je niet de kwaliteit die je gewend bent.”

Op dit moment is de situatie volgens hem al niet eenvoudig. “Dit jaar is het sowieso al matig. Als dit er ook nog bovenop komt, wordt het alleen maar lastiger.”

Welke middelen precies verdwijnen, is nog niet duidelijk. Wel verwacht hij dat er middelen tussen zitten die belangrijk zijn voor de bescherming van het gewas. “Je kunt wel wat opvangen met andere middelen, maar als de ziektedruk hoog is, wordt dat gewoon te beperkt.”

Effect voor de regio

De mogelijke gevolgen beperken zich volgens de teler niet tot één bedrijf. De landbouw in de regio is sterk verweven met verwerking en industrie. “Als de kwaliteit of opbrengst verandert, heeft dat effect op meerdere bedrijven.”

Volgens hem is vooral de snelheid van eventuele maatregelen van belang. “Als het over een aantal jaar verandert, kun je nog kijken naar alternatieven. Maar als het snel gebeurt, dan is dat echt een groot zorgpunt.”

Zorgen om drinkwater

Waar telers kijken naar de gevolgen voor hun gewassen, richten drinkwaterbedrijven zich op de impact op waterkwaliteit. Volgens waterbedrijf Evides horen PFAS-stoffen niet thuis in het milieu of in drinkwaterbronnen.

Uit onderzoek in opdracht van provincies en drinkwaterbedrijven blijkt dat het gebruik van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen in de landbouw is toegenomen.
Deze middelen breken af in stoffen zoals TFA, die moeilijk te verwijderen zijn en in bodem en water terechtkomen.

Evides geeft aan dat deze stoffen inmiddels aantoonbaar worden gemeten in bodem en (grond)water. Het verwijderen ervan uit drinkwater vraagt om vergaande zuiveringstechnieken, die nog niet standaard zijn en grote investeringen vergen.

Volgens het waterbedrijf is het belangrijk om vervuiling bij de bron aan te pakken. “Wat er niet in komt, hoeven wij er niet uit te halen.” Verdere vervuiling kan ertoe leiden dat in de toekomst extra zuiveringsstappen nodig zijn.

Botsende belangen

De discussie rond PFAS-middelen laat zien dat verschillende belangen samenkomen. Aan de ene kant staat de bescherming van drinkwater en milieu, aan de andere kant de afhankelijkheid van de landbouw van bepaalde bestrijdingsmiddelen.

Voor inwoners is het onderwerp volgens Evides van belang omdat drinkwater een basisvoorziening is. Tegelijkertijd speelt de landbouw een belangrijke rol in de regio.

De komende jaren moet duidelijk worden welke maatregelen worden genomen en wat de gevolgen daarvan zijn. Zowel telers als drinkwaterbedrijven volgen de ontwikkelingen nauwlettend.