Marieke Liem ontvangt Vrouw op de Voorgrond Award

3 februari 2026, 09:19 Algemeen

Kapelle - Hoogleraar geweldsonderzoek prof. dr. Marieke Liem heeft vorige week in Goes de Vrouw op de Voorgrond Award 2025 ontvangen. De prijs, toegekend door het Soroptimist Vrouwenfonds, ging gepaard met een bedrag van 10.000 euro voor vervolgonderzoek naar femicide. Voor Liem, geboren in Kapelle, voelt de erkenning dubbel. “Ik ben blij met de prijs, maar ik word er ook stil van. Het werk gaat over vrouwen die niet meer zichtbaar zijn.”

Door Sarah Klopmeijer

De award werd vorige week donderdag uitgereikt in het stadhuis van Goes en is pas voor de tweede keer toegekend. Drie Zeeuwse Soroptimistenclubs - De Bevelanden, Walcheren en Schouwen-Duiveland - droegen Liem gezamenlijk voor.
De jury koos haar unaniem uit vijftien inzendingen. De prijs staat dit jaar in het teken van het elimineren van geweld tegen vrouwen en meisjes en het bevorderen van de rol van vrouwen in vredesoplossingen.

‘Paradoxale erkenning’

Voor Liem was het ontvangen van de award een bijzonder moment: “Het werk dat wij doen, gaat over vrouwen die er niet meer zijn. Of vrouwen die we te laat hebben gezien, of niet goed genoeg hebben gehoord,” zegt ze. “Daar zit ontzettend veel verborgen leed achter. Dat maakt zo’n prijs paradoxaal. Je krijgt erkenning voor onderzoek dat in feite over gemis gaat.”

Toch ziet ze de award nadrukkelijk niet alleen als een persoonlijke onderscheiding. “Ik zie dit echt als een erkenning voor een breder verhaal. Voor het feit dat deze vrouwen niet vergeten mogen worden en dat dit onderwerp blijvend aandacht verdient.”

Twintig jaar geweldsonderzoek

Marieke Liem werkt al zo’n twintig jaar op het terrein van moord en doodslag. De afgelopen vijf jaar richt zij zich specifiek op femicide: de moord op vrouwen, vaak in de relationele sfeer. Hoewel de term femicide pas de laatste jaren vaker wordt gebruikt, is het verschijnsel zelf niet nieuw.

“Het lijkt alsof het vaker voorkomt dan vroeger,” legt Liem uit. “Maar dat komt vooral doordat de media het anders zijn gaan benoemen. Waar het eerder ging over een ‘uit de hand gelopen ruzie’ of ‘relationeel drama’, wordt nu vaker gesproken van femicide en wordt het geplaatst in een groter maatschappelijk patroon.”

Volgens haar is het aantal vrouwen dat jaarlijks door geweld om het leven komt de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven. “We zien geen verdere daling. Dat is opvallend, want in de jaren negentig lag dat aantal ongeveer twee keer zo hoog. Toen ging het om zo’n tachtig gevallen per jaar, nu rond de veertig. Die daling is gestopt, en dat vraagt om nieuwe verklaringen.”

Drie verklaringsrichtingen

In haar onderzoek werkt Liem met verschillende verklaringsrichtingen. Eén daarvan heeft te maken met gendergelijkheid. “We zien internationaal dat naarmate vrouwen economisch zelfstandiger zijn en gelijkwaardiger participeren in samenleving en arbeidsmarkt, het aantal vrouwenmoorden afneemt. De afgelopen tien jaar is die gelijkheid in Nederland echter nauwelijks verder toegenomen.”

Een tweede verklaring ligt in bredere maatschappelijke problematiek. “Schulden, psychische problemen en verslaving spelen vaak een rol. Die factoren zijn de afgelopen jaren relatief constant gebleven. Dat betekent dat verdere reductie ook vraagt om investeringen in volksgezondheid en sociale problematiek.”

De derde verklaring bevindt zich op relationeel niveau. “In sommige zeer traditionele relaties kan spanning ontstaan wanneer rolpatronen veranderen. Bijvoorbeeld als een vrouw meer buitenshuis gaat werken of een man zijn werk of status verliest. In bepaalde gevallen wordt geweld ingezet om dat vermeende statusverlies te compenseren.”

Verdieping van onderzoek

Met het prijzengeld van de award kan Liem haar onderzoek verder verdiepen. Daarbij richt zij zich op overlijdens van vrouwen die officieel als zelfdoding of ongeval zijn geregistreerd, maar waarbij nabestaanden twijfels hebben. “We worden steeds vaker benaderd door families die zeggen: er klopt iets niet. Er was geweld in de aanloop, maar dat is nooit meegenomen.”

‘Nooit voor durven dromen’

Had ze ooit verwacht dat haar werk zoveel aandacht zou krijgen? “Nee,” zegt Liem stellig. “Ik heb dit vak gekozen vanuit fascinatie voor gedrag en geweld, niet voor zichtbaarheid. Dat ik hier nu sta, met een award, had ik nooit durven dromen.”

Volgens haar zegt de prijs ook iets over de samenleving. “Er is een duidelijke maatschappelijke roep om dit geweld serieus te nemen. We zullen het nooit helemaal tot nul terugbrengen, maar dat mag ons er niet van weerhouden om daarnaar te blijven streven.”